Quỹ ngoài ngân sách 'ăn bám' ngân sách

         Mặc dù mục tiêu khi thành lập các quỹ tài chính ngoài ngân sách là thu hút các nguồn lực ở khu vực ngoài nhà nước, nhưng thực tế nhiều quỹ 'sống' dựa chủ yếu vào ngân sách, trong khi hoạt động không hiệu quả, gây lãng phí.

Quỹ bảo trì đường bộ nằm trong số 10 quỹ bị đề nghị bãi bỏ

Ảnh: Ngọc Thắng

         Đó là lý do đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về quản lý, sử dụng các quỹ tài chính ngoài ngân sách nhà nước (TCNNS) giai đoạn 2013 - 2018 vừa đề nghị bãi bỏ ngay và có lộ trình bãi bỏ hàng loạt quỹ.

         “Sống dựa” ngân sách nhà nước

         Đơn cử là Quỹ bảo trì đường bộ, 1 trong 7 quỹ mà đoàn giám sát đề nghị “bãi bỏ ngay”. Quỹ này có 2 nguồn thu thì cả hai đều từ ngân sách nhà nước (NSNN). Cụ thể, ngoài khoản thu phí sử dụng đường bộ qua đầu phương tiện (là nguồn thu NSNN theo luật Phí, lệ phí), hằng năm, quỹ được NSNN cấp bổ sung phần chênh lệch giữa nhiệm vụ chi và nguồn thu. Trong giai đoạn 2013 - 2018, NSNN đã cấp cho quỹ này 18.020 tỉ đồng, trong đó năm 2017 là 3.700 tỉ đồng và 2018 là 3.800 tỉ đồng. Trong khi theo luật NSNN năm 2015, từ năm 2017 ngân sách sẽ không chi cho hoạt động của các quỹ TCNNS nữa.

Quỹ bình ổn giá xăng dầu nằm trong số 10 quỹ được đề nghị bãi bỏ

Ảnh: Ngọc Thắng

 

         Bên cạnh đó, một số quỹ hình thành cơ chế thu tương tự một khoản thuế tính trên doanh thu của tổ chức, doanh nghiệp (DN), hoặc từ tiền lương, tiền công của người lao động. Một số chính sách thu hình thành thêm các khoản đóng góp áp vào người dân, DN, dẫn đến sự phản ứng.

         Số tiền trích quỹ được để lại cho DN đầu mối kinh doanh xăng dầu (mức trích hiện nay là 300 đồng/lít), thực chất là một khoản thu trước của người dân và DN. Việc thu trước của người tiêu dùng để tạo quỹ là nguyên nhân gây ra lạm phát thực tế và định kỳ điều chỉnh giá là nguyên nhân gây ra lạm phát kỳ vọng (Báo cáo của đoàn giám sát UBTVQH)

         Chẳng hạn, Quỹ phòng chống tác hại thuốc lá thu 2% trên giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt từ các cơ sở sản xuất, kinh doanh thuốc lá, theo đoàn giám sát, thực chất là khoản thu có tính chất trùng với thuế tiêu thụ đặc biệt đánh trên doanh thu hàng hóa, dịch vụ. Quỹ dịch vụ viễn thông công ích thu 1,5% doanh thu các dịch vụ viễn thông (từ tháng 7.2018 chỉ còn thu 0,7%), thực chất là khoản thu có tính chất là thuế bổ sung trên doanh thu đối với các DN viễn thông.

         Trong khi đó, Quỹ phòng chống thiên tai có nguồn thu từ tiền đóng góp bắt buộc hằng năm của các DN (tính theo tỷ lệ tài sản) và cá nhân (1 ngày công đối với người lao động và 15.000 đồng đối với đối tượng khác) cũng đang gặp phải sự phản đối từ các DN (nhất là DN nước ngoài) và các tầng lớp nhân dân ở rất nhiều địa phương. Có địa phương như TP.HCM đã tạm dừng khoản thu này. Vì vậy, đoàn giám sát không chỉ đề nghị bãi bỏ quỹ này mà đề nghị bỏ cả cơ chế thu đối với khoản thu này.

Ngọc Thắng - Thanhnien.vn

Liên kết website