ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HUY ĐỘNG VỐN CHO CÁC QUỸ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN ĐỊA PHƯƠNG

          Thực trạng nguồn vốn hoạt động của các Quỹ đầu tư phát triển địa phương hiện nay:

           Tổng vốn điều lệ thực có của toàn hệ thống 43 Quỹ do NSNN cấp tính đến 31/12/2017 là 19.595 tỷ đồng, tăng 7,2% so với năm 2016, trong đó vốn điều lệ của HFIC và Quỹ ĐTPT Hà Nội chiếm 40% tổng vốn điều lệ của hệ thống Quỹ trên toàn quốc. Phần lớn các Quỹ có vốn điều lệ thực có ở mức 100 – 300 tỷ đồng, một số Quỹ có vốn điều lệ trên 500 tỷ đồng gồm Quỹ: Bình Dương, Đồng Nai, Cần Thơ, Khánh Hòa, Đà Nẵng.

           Tổng vốn chủ sở hữu của các Quỹ ĐTPTĐP đến 31/12/2017 là 23.539 tỷ đồng, trong đó HFIC có nguồn vốn chủ sở hữu lớn nhất là 6.122 tỷ đồng (không bao gồm số vốn nhận bàn giao từ 06 công ty con chuyển về HFIC), tiếp theo là Quỹ ĐTPT Hà Nội với số vốn chủ sở hữu là 2.460 tỷ đồng. Số vốn chủ sở hữu của hai Quỹ chiếm đến 36% tổng vốn chủ sở hữu của toàn hệ thống Quỹ.

           Đối với vốn huy động từ các nguồn lực khác, đa phần các Quỹ trong hệ thống gặp khó khăn chủ yếu do nguồn lực còn hạn chế, cơ chế huy động vốn ODA cho các Quỹ bị thu hẹp hoặc không có điều kiện để tiếp cận nguồn vốn này, cũng như việc thay đổi chính sách nguồn vốn ODA dành cho Việt Nam tính đến thời điểm hiện nay. Đến 31/12/2017, có 20/43 Quỹ có thể huy động vốn từ các nguồn lực khác ngoài ngân sách với tổng vốn huy động là 6.863 tỷ đồng, giảm 0,7% so với năm 2016, trong đó, riêng vốn huy động của HFIC đã chiếm 44% toàn hệ thống. Vốn huy động của các Quỹ chiếm khoảng 23% trong tổng vốn hoạt động của hệ thống Quỹ ĐTPTĐP và bằng 29% vốn chủ sở hữu.

           Vốn huy động của các Quỹ hiện nay chủ yếu là từ nguồn vốn Chính phủ vay về cho vay lại (vốn ODA) từ các tổ chức như Ngân hàng thế giới (WB), Ngân hàng ADB, Cơ quan phát triển Pháp AFD và một số nguồn khác. Tổng vốn huy đông từ các tổ chức nước ngoài chiếm khoảng trên 65% trong tổng vốn huy động của các Quỹ. Từ năm 2011, thông qua nguồn vốn vay của Dự án Quỹ ĐTPTĐP do Bộ Tài chính chủ trì đã hỗ trợ cho một số Quỹ quy mô nhỏ có cơ hội tiếp cận nguồn vốn ODA của Dự án. Tuy nhiên, Dự án Quỹ ĐTPTĐP đã kết thúc từ tháng 6/2016.

           Về cơ chế, chính sách huy động vốn cho các Quỹ ĐTPT địa phương hiện nay và những khó khăn vướng mắc

           - Hiện nay, cơ sở pháp lý về huy động vốn cho các Quỹ ĐTPTĐP đã được quy định tại các văn bản:

           + Nghị định số 138/2007/NĐ-CP ngày 28/8/2007 về tổ chức và hoạt động của Quỹ ĐTPTĐP và Nghị định số 37/2013/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 138/2007/NĐ-CP.

           + Các Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính gồm Thông tư số 28/2014/TT-BTC về hướng dẫn cơ chế quản lý tài chính của Quỹ ĐTPTĐP, Thông tư số 42/2014/TT-BTC hướng dẫn Điều lệ mẫu áp dụng cho các Quỹ ĐTPTĐP và Thông tư số 209/2015/TT-BTC hướng dẫn về chế độ kế toán.

           Ngoài ra, khi thực hiện huy động bằng các hình thức như phát hành trái phiếu, vay ODA của các Quỹ ĐTPTĐP theo cơ chế chung của Chính phủ chẳng hạn:

           Việc huy động vốn trái phiếu Chính quyền địa phương được thực hiện theo quy định tại Luật Ngân sách nhà nước (NSNN) và Luật Quản lý nợ công (QLNC). Theo quy định của Luật Quản lý nợ công 2017, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2018, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 93/2018/NĐ-CP ngày 30/6/2018 quy định về quản lý vay nợ của chính quyền địa phương trong đó quy định cụ thể về phát hành trái phiếu chính quyền địa phương.

           Đối với nguồn vốn huy động từ vốn ODA thông qua vay lại của Chính phủ, ngày 30/6/2018 Chính phủ ban hành Nghị định số 93/2018/NĐ-CP về cho vay lại vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài của Chính phủ.

           - Một số định hướng và giải pháp huy động vốn cho các Quỹ Đầu tư phát triển địa phương

          

          - Đối với chính quyền địa phương

         + Bố trí đầy đủ nguồn vốn điều lệ cũng như bổ sung vốn hoạt động cho Quỹ theo lộ trình đã đặt ra để nâng cao năng lực tài chính cho Quỹ. Các địa phương cần xem Quỹ là một đơn vị quan trọng trong việc thực hiện chiến lược đầu tư phát triển của địa phương.

           + Quan tâm, tạo điều kiện cho Quỹ huy động vốn, chú trọng tăng cường nguồn vốn hoạt động cho Quỹ một cách ổn định và bền vững thông qua các hình thức: (i) tập trung ngân sách địa phương để cấp vốn hoạt động cho Quỹ thay vì bổ sung vốn cho Quỹ theo hình thức tạm ứng từ nguồn ngân sách; (ii) hợp nhất và bổ sung nhiệm vụ cũng như nguồn vốn hoạt động các quỹ tài chính thực hiện phát triển hạ tầng kinh tế xã hội địa phương hoặc thực hiện ủy thác cho quỹ quản lý các tổ chức tài chính khác để tránh phân tán nguồn lực và (iii) hỗ trợ Quỹ tiếp cận các nguồn vốn ODA cho vay lại của Chính phủ.

           - Đối với các Quỹ ĐTPTĐP

           + Về hoạt động huy động vốn, các Quỹ ĐTPTĐP chú trọng thay đổi cơ cấu nguồn vốn, chủ động đề xuất với UBND tăng cường năng lực tài chính cho Quỹ thông qua việc tập trung các nguồn lực của địa phương mang tính bền vững và dài hạn như bổ sung vốn từ nguồn ngân sách địa phương, tiếp nhận vốn từ việc hợp nhất các quỹ tài chính có cùng mục tiêu hoạt động phát triển hạ tầng kinh tế xã hội nhằm nâng cao tính thanh khoản và cân đối nguồn vốn cho vay, đầu tư trung và dài hạn tại Quỹ. Đồng thời, nâng cao năng lực tài chính và năng lực hoạt động để tiếp cận nguồn vốn ODA cho vay lại của Chính phủ, các Quỹ cần từng bước thay đổi sang tư duy phục vụ thị trường nhằm nâng cao vị thế của Quỹ trong nước cũng như đối với các đối tác nước ngoài. Nâng cao năng lực tài chính và năng lực hoạt động, từng bước tạo uy tín trên thị trường vốn. 

           - Đối với Bộ Tài chính

           Bộ Tài chính tiếp tục nghiên cứu xây dựng dự thảo Nghị định mới để trình Bộ trong năm 2019, trong đó có một số điều quy định về nguồn vốn, vốn huy động theo hướng tự chủ cho các địa phương.  

Đỗ Thị Hồng Thy -DDIF

Liên kết website