XÂY DỰNG QUỸ KHỞI NGHIỆP – ĐỘNG LỰC MỚI ĐỂ THÚC ĐẨY NHANH SỰ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Thực tiễn lịch sử trên thế giới đã chứng minh rằng: quốc gia nào, địa phương nào phát huy được tinh thần khởi nghiệp trong toàn dân, nhất là trong giới trẻ; xây dựng được văn hóa khởi nghiệp trong cộng đồng thì nền kinh tế - xã hội tại quốc gia đó, địa phương đó sẽ không ngừng phát triển mạnh mẽ và dẫn đầu.

          Tại thành phố Đà Nẵng, trong những năm gần đây, hoạt động khởi nghiệp đã manh nha ra đời thông qua một số hoạt động như: Các khóa đào tạo, chuyển giao công nghệ, tư vấn khởi nghiệp, đào tạo khởi sự doanh nghiệp, tập huấn khởi sự doanh nghiệp; Các cuộc thi ý tưởng kinh doanh, ý tưởng sáng tạo, ươm mầm ý tưởng kinh doanh trong nhiều lĩnh vực, Các câu lạc bộ, đội, nhóm, hội doanh nghiệp, trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, ... Tuy nhiên, đây mới chỉ là những hoạt động mang tính tự phát, nhỏ lẽ, manh mún, chưa hoạt động bài bản, chưa lan rộng trong cộng đồng dân cư và không thể xây dựng nên văn hóa khởi nghiệp, tinh thần khởi nghiệp trên địa bàn thành phố; các dự án, ý tưởng khởi nghiệp dù được đánh giá là xuất sắc nhưng không được triển khai để trở thành hiện thực vì không được ươm mầm, không có đất sống, không được hỗ trợ để có thể trở thành hiện thực và hầu hết là chết yểu sau khi được chấm chọn, trao giải.

          Để Đà Nẵng trở thành “thành phố khởi nghiệp” thì phải xây dựng, hình thành nhiều thành tố như: các Vườm ươm doanh nghiệp, các Trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, các Quỹ đầu tư mạo hiểm, các Quỹ khởi nghiệp, các nhà đầu tư mạo hiểm, ... các yếu tố này có quan hệ hữu cơ với nhau và hình thành nên một “Hệ sinh thái khởi nghiệp”.

          Quỹ khởi nghiệp là một thành tố quan trọng trong “Hệ sinh thái khởi nghiệp” của thành phố. Thành lập Quỹ khởi nghiệp thành phố là một giải pháp quan trọng để hỗ trợ, đóng vai trò là “bà đỡ” trong việc phát triển doanh nghiệp mới trên địa bàn thành phố; đây là một giải pháp đột phá để xây dựng Đà Nẵng trở thành “Thành phố khởi nghiệp”, là “miền đất hứa”, là “đất lành” để các ý tưởng kinh doanh sáng tạo, ý tưởng khoa học – công nghệ khắp các nơi trong cả nước và kể cả nước ngoài đến để triển khai thực hiện ý tưởng và thành công tại địa bàn thành phố Đà Nẵng. Quỹ khởi nghiệp của UBND thành phố ra đời có vai trò là “vốn mồi”, là “chất xúc tác”, là “bàn tay hữu hình” của Nhà nước phát động và kích thích nhiều Quỹ của tư nhân, của các nhà đầu tư sẽ vào cuộc để góp phần biến các ý tưởng kinh doanh sáng tạo trở thành hiện thực trên đất Đà Nẵng.

          Thành lập Quỹ khởi nghiệp sẽ huy động, kết nối các nguồn lực xã hội trong hỗ trợ khởi nghiệp. Thực trạng các giải pháp hỗ trợ khởi nghiệp trên địa bàn thành phố hiện nay cho thấy vấn đề hỗ trợ khởi nghiệp đã nhận được sự quan tâm của khá nhiều cơ quan, đơn vị trong và ngoài khu vực Nhà nước. Tuy nhiên, các cơ quan, đơn vị chưa phối hợp, hỗ trợ đồng bộ nên các giải pháp nhìn chung chưa hệ thống, nhiều mô hình xuất hiện một cách tự phát, tổ chức thực hiện chưa sâu và thiếu tính chiến lược. Quỹ khởi nghiệp ra đời sẽ huy động, kết nối các cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị sự nghiệp, các trường học, các hội doanh nghiệp, các tổ chức tài chính, các chuyên gia, các doanh nghiệp, các nhà đầu tư, ...  trong cùng một chương trình hỗ trợ theo hướng chuyên nghiệp hóa, chuyên môn hóa trong đó có vai trò định hướng của nhà nước.

          Với vai trò của mình, Quỹ khởi nghiệp thành phố sẽ hỗ trợ cho các ý tưởng, các doanh nghiệp trẻ mới thành lập thông qua các “Vườn ươm doanh nghiệp”, các Trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, ... của các trường đại học, cao đẳng, các hội doanh nghiệp, ... trên địa bàn thành phố thông qua các cuộc thi ý tưởng kinh doanh sáng tạo. Sau khi đã được sàng lọc từ cuộc thi này sẽ tiếp tục được đào tạo, huấn luyện và tiếp tục sàng lọc cho đến kết thúc giai đoạn ươm tạo; trên cơ sở đó Quỹ sẽ cho vay, và có thể tiến đến đầu tư trực tiếp vào các dự án đã được sàng lọc; do đó, có thể nói Quỹ khởi nghiệp sẽ góp phần đa dạng hóa các giải pháp phát triển doanh nghiệp, phát triển sản phẩm mới, tạo ra sản phẩm chủ lực cho thành phố Đà Nẵng trong tương lai; hỗ trợ doanh nghiệp mới thành lập để thực hiện các ý tưởng đã được sàng lọc và được đào tạo, huấn luyện, ươm mầm tại các Vườn ươm doanh nghiệp, Trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, ... sẽ hỗ trợ giải quyết khó khăn của doanh nghiệp mới thành lập. Với tỷ lệ thành công của các ý tưởng sẽ dần dần phát triển được một số lượng khá đông đảo các doanh nghiệp, đội ngũ doanh nhân và các sản phẩm mới, có thể trở thành những thương hiệu, những sản phẩm mũi nhọn, chủ lực của thành phố Đà Nẵng trong tương lai.

          Mặt khác, trước thực trạng doanh nghiệp thành phố hầu hết là doanh nghiệp nhỏ và vừa, chủ yếu là siêu nhỏ, phần lớn hoạt động trong lĩnh vực thương mại – dịch vụ với năng lực yếu, quy mô nhỏ và siêu nhỏ, công nghệ lạc hậu, thành phố chưa có được những sản phẩm chủ lực, những doanh nghiệp chủ lực với quy mô lớn ở tầm quốc gia và quốc tế, những mô hình tiên tiến, những thương hiệu hàng đầu trong và ngoài nước. Do đó, việc thành lập Quỹ khởi nghiệp sẽ góp phần tạo ra những doanh nghiệp mới thông qua triển khai các ý tưởng kinh doanh sáng tạo, nhất là những ý tưởng về khoa học – công nghệ mới để tạo ra một bước đột phá về sản phẩm chủ lực, doanh nghiệp chủ lực, có nền tảng năng lực vững chắc, đủ khả năng vượt qua các tác động của thị trường, đặc biệt là trong các giai đoạn khủng hoảng kinh tế. Quỹ khởi nghiệp sẽ góp phần giảm áp lực đối với chính quyền thành phố trong việc thực hiện các chính sách hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách thành phố cho doanh nghiệp. Do đó, thành lập Quỹ khởi nghiệp là một giải pháp quan trọng để thực hiện thắng lợi Chiến lược Phát triển doanh nghiệp Đà Nẵng đến năm 2020 của UBND thành phố Đà Nẵng.

          Thành lập Quỹ khởi nghiệp sẽ kịp thời đáp ứng nhu cầu hỗ trợ khởi nghiệp trên địa bàn thành phố. Trong những năm qua, hoạt động khởi nghiệp đã được triển khai. Bên cạnh đó, trong điều kiện khu vực kinh tế tư nhân được khuyến khích ngày càng phát triển mạnh, thể hiện rõ nét qua Luật doanh nghiệp, Luật đầu tư ngày càng tạo điều kiện dễ dàng hơn cho việc thành lập một doanh nghiệp; xu hướng “tự làm chủ” hoạt động kinh doanh, hoạt động sáng tạo dần dần phổ biến trong cộng đồng dân cư, nhất là trong thanh niên, sinh viên thì các hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp mang tính tự phát, chưa đi vào hệ thống, chưa chính thức hiện có không thể đáp ứng được nhu cầu hỗ trợ khởi nghiệp của thành phố. Do vậy Quỹ khởi nghiệp ra đời sẽ góp phần biến những ý tưởng kinh doanh sáng tạo, những đề án khởi nghiệp, nhất là trong giới trẻ, sinh viên sẽ có điều kiện được triển khai để trở thành hiện thực. 

          Từ thực tế cho thấy, Khởi nghiệp là một quá trình thực sự khó khăn, gian nan, vất vả và đầy rủi ro bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố trong đó có môi trường kinh doanh, môi trường xã hội. Bên cạnh kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm thực tế thì đặc biệt là cần có sự hỗ trợ về mặt tài chính mới giúp các dự án khởi nghiệp triển khai được trong thực tế và vượt qua những khó khăn, thử thách ban đầu.

          Bên cạnh các yếu tố để khởi nghiệp thành công thì kinh phí thực hiện là một trong những khó khăn lớn nhất đối với các nhà khởi nghiệp, doanh nghiệp mới. Trong bối cảnh kinh tế hiện nay cộng với những yếu tố của một nhà khởi nghiệp là trẻ tuổi, ít kinh nghiệm kinh doanh, ý tưởng kinh doanh chưa được hoàn thiện, ... thì các vấn đề về nguồn vốn như: vay vốn ngân hàng thường gặp nhiều khó khăn do không chứng minh được năng lực hoặc thiếu nhiều điều kiện xem xét cấp tín dụng như tài sản đảm bảo, minh bạch tài chính, chứng minh tính khả thi và hiệu quả của phương án vay vốn, hồ sơ chứng từ để giải ngân không đáp ứng được quy định của pháp luật, …dẫn đến các doanh nghiệp khởi nghiệp thường thiếu vốn thực hiện phương án do không thể huy động vốn từ các tổ chức tín dụng. Qua khảo sát thực tế đã có tình trạng nhiều ý tưởng kinh doanh sáng tạo được hội đồng các trường đại học, các hội đồng doanh nhân đánh giá cao, được chấm chọn và khen thưởng nhưng nguyên nhân phần lớn là không giải quyết được bài toán về vốn dẫn đến bỏ lỡ cơ hội đóng góp lợi ích, giá trị gia tăng cho xã hội, cho thành phố.

          Do đó, sự đồng hành với các doanh nghiệp khởi nghiệp để hỗ trợ về mặt tài chính, tín dụng phục vụ mục đích triển khai các dự án về ý tưởng kinh doanh sáng tạo, ý tưởng khoa học công nghệ trong những chặng đường khó khăn đầu tiên trong quá trình khởi nghiệp là cần thiết để góp phần biến những ý tưởng kinh doanh sáng tạo, những đề án khởi nghiệp nhất là trong giới trẻ, sinh viên có điều kiện được triển khai để trở thành hiện thực. Sự hỗ trợ tài chính hiệu quả sẽ giúp bộ phận thanh niên, mà chủ yếu là sinh viên đam mê ý tưởng kinh doanh sáng tạo, các phát minh sáng chế, các sáng kiến kinh doanh lập nghiệp, khởi nghiệp có định hướng được phát triển kinh doanh, giải quyết được bài toán “lãng phí” nhân lực và ý tưởng kinh doanh, nếu thành công sẽ tạo ra bước đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội.

          Nghị quyết 33 của Bộ Chính trị xác định Đà Nẵng là thành phố trung tâm, động lực của miền Trung, trong đó xác định thành phố là một trung những trung tâm giáo dục – đào tạo, khoa học công nghệ lớn của cả nước. Thực tế, tại thành phố Đà Nẵng tập trung nhiều trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề với một số lượng khá lớn hàng trăm ngàn sinh viên là công dân của thành phố và cả nước về học tập, nghiên cứu, lập nghiệp tại thành phố Đà Nẵng. Do đó, việc thành lập Quỹ khởi nghiệp có ý nghĩa là UBND thành phố đã kịp thời đưa ra giải pháp về chuyên môn và tài chính hiệu quả sẽ giúp bộ phận thanh niên, mà chủ yếu là sinh viên đam mê ý tưởng kinh doanh sáng tạo, các phát minh sáng chế, các sáng kiến kinh doanh lập nghiệp, khởi nghiệp có định hướng được phát triển kinh doanh, giải quyết được bài toán “lãng phí” nhân lực và ý tưởng kinh doanh, ý tưởng khoa học – công nghệ; đồng thời, khắc phục được tình trạng nhiều ý tưởng kinh doanh sáng tạo được hội đồng các trường đại học, các hội đồng doanh nhân đánh giá cao, được chấm chọn và khen thưởng nhưng không có vốn để triển khai nên bỏ lỡ cơ hội đóng góp lợi ích, giá trị gia tăng cho xã hội, cho thành phố.

          Quỹ khởi nghiệp được thành lập sẽ đi vào hoạt động thông qua các hoạt động tài trợ cho các dự án hình thành từ các vườn ươm, giải pháp này sẽ khuyến khích và cổ vũ thanh niên, sinh viên làm giàu chính đáng, đào tạo các nhà quản lý trẻ, góp phần tạo thêm nhiều việc làm mới cho nguồn lao động trẻ khác trong xã hội. Quỹ hoạt động sẽ góp phần cho thành phố tranh thủ thu hút các ý tưởng kinh doanh sáng tạo, các phát minh sáng kiến cải tiến khắp nơi trong cả nước đổ về thành phố Đà Nẵng để triển khai thực hiện, tạo ra hiệu quả giá trị gia tăng cho thành phố, cũng có nghĩa là thu hút nguồn chất xám và nguồn nhân lực về cho thành phố; làm cho hoạt động khởi nghiệp, lập nghiệp, khởi sự doanh nghiệp ở thành phố trở nên sôi động, đa dạng, linh hoạt, nhạy bén, thường xuyên hình thành một tầng lớp doanh nghiệp, doanh nhân mới thay thế cho những doanh nghiệp, doanh nhân đã bị sàng lọc bởi thị trường khốc liệt; và cũng là chuẩn bị cho việc hội nhập và cạnh tranh sâu rộng với các doanh nghiệp, doanh nhân trong khu vực và thế giới khi Việt Nam gia nhập vào Cộng đồng kinh tế ASEAN, ...

          Qua nghiên cứu tình hình thực tế tại thành phố Đà Nẵng, xin được đề xuất phương hướng thành lập Quỹ khởi nghiệp như sau:

          1. Về phương án thành lập Quỹ khởi nghiệp

          Trường hợp thành lập mới, thì UBND thành phố có thể thành lập Quỹ có tư cách pháp nhân độc lập, hoạt động theo mô hình ủy thác cho Quỹ Đầu tư phát triển với mức vốn điều lệ ban đầu 20 tỷ đồng từ nguồn ngân sách thành phố cấp hoặc giao nhiệm vụ cho Quỹ Đầu tư phát triển thành phố trích vốn hoạt động của Quỹ để góp vốn thành lập Quỹ.

          Trường hợp không thành lập mới, thì UBND thành phố có thể chuyển đổi Quỹ Bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố trở thành Quỹ bảo lãnh cho doanh nghiệp và hỗ trợ khởi nghiệp, để vừa có chức năng bảo lãnh, đồng thời bổ sung 20 tỷ đồng để cho vay hỗ trợ khởi nghiệp, hoặc đầu tư dự án khởi nghiệp.

          Mỗi phương án đều có ưu điểm và nhược điểm riêng, nhưng phương án chuyển đổi có vẻ thuận lợi hơn phương án thành lập mới.

          Quỹ khởi nghiệp là một Quỹ xã hội hóa. Nguồn vốn ban đầu để thành lập Quỹ là nguồn vốn Nhà nước từ ngân sách thành phố, nhưng khi đi vào hoạt động, Quỹ tiếp tục kêu gọi các thành phần kinh tế, các nhà đầu tư mạo hiểm, các doanh nghiệp, ... tham gia góp vốn vào Quỹ trở thành Quỹ xã hội hóa để hỗ trợ cho các hoạt động khởi nghiệp. Như vậy, thông qua việc kết nối hiệu quả các nguồn lực xã hội, giải pháp này sẽ góp phần đẩy mạnh xã hội hóa và phát huy vai trò của tất cả các thành phần kinh tế, các nhà đầu tư, các hội doanh nghiệp, các doanh nghiệp, các tổ chức phi chính phủ trong hỗ trợ khởi nghiệp cũng như trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực sản xuất – kinh doanh, quản trị doanh nghiệp trong khu vực tư.

          2. Chức năng, nhiệm vụ và cách thức hoạt động của Quỹ

          Quỹ có chức năng huy động vốn của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cho vay hỗ trợ khởi nghiệp và đầu tư trực tiếp vào dự án khởi nghiệp, góp vốn thành lập doanh nghiệp khởi nghiệp.

          Phương thức cho vay hoặc đầu tư trực tiếp đều là không có tài sản đảm bảo, dựa trên dự án đã được sàng lọc, thẩm định của các Vườn ươm doanh nghiệp, các Trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp trên địa bàn thành phố. Quỹ khởi nghiệp thực chất là Quỹ đầu tư mạo hiểm, chấp nhận rủi ro, nhưng lấy hiệu quả kinh tế của các dự án khởi nghiệp thành công để bù đắp rủi ro và lấy hiệu quả xã hội làm chính, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận.

          Quỹ sẽ cho các Vườn ươm doanh nghiệp, Trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp vay vốn để cho các cá nhân có dự án được chính Vườn ươm, Trung tâm sàng lọc, tuyển chọn vay lại.

          Kết luận, Việc thành lập Quỹ khởi nghiệp là một bước đi quan trọng và không thể thiếu trong tiến trình thực hiện Chiến lược phát triển thành phố Đà Nẵng đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2050; là một công việc vừa cho nhu cầu hiện tại, vừa chuẩn bị cho tương lai, với một tầm nhìn rất xa. Có thể nói, sự phát triển trong tương lai của thành phố Đà Nẵng gắn liền với sự phát triển của doanh nghiệp, trong đó khởi nghiệp là khâu đột phá, là bước đi cần thiết của một thành phố Đà Nẵng trong tương lai. 

ĐOÀN NGỌC VUI

Liên kết website